रामबहादुर थापा, बागलुङ – जोमसोम बजारको दक्षिणपूर्वमा एउटा झोलुङ्गे पुल छ। पुलबाट कालीगण्डकी तरेपछि बगरैबगर यात्रा अघि बढ्छ। वरिपरि निर्जन डाँडा र कन्दरा। ढुङ्गा, बालुवाबीच फूलेका भुइँफूल। केही पर भेटिन्छ, ठिनी खोला। फड्के तरेर पारि पुग्दा आइपुग्छ, सम्ले गाउँ छिर्ने प्रवेशद्वार।

तलपट्टि सुसाइरहेको नदी, दन्तेलहरझैँ खुलेका हिमाल, गुम्बा, स्याउ बगान र रैथाने जनजीवन आँखामा सजाउँदै पुगिन्छ, सम्ले गाउँको सिरान। चराको चिरबिर, हावाको मन्द स्पर्श र शान्त वातावरणले यात्रीको थकान बिर्साइदिन्छ। सारा दुःख र तनाव भुलेर मानिस प्रकृतिमा विचरण गर्छ। मुस्ताङ, घरपझोङ गाउँपालिका–५ स्थित धुम्बा ताललाई लक्ष्य बनाउने जो कोहीलाई प्रकृतिले यसरी नै लोभ्याउँछ। झट्ट हेर्दा कुनै विख्यात कलाकारले कुँदेको चित्र झैँ लाग्छ, धुम्बा ताल।


कञ्चन तालमा हिमाल डुबुल्की मारेझैँ देखिन्छ। उस्तै मनमोहक दृश्य माछा र जलचरको। लाग्छ, ताल क्षेत्र महात्माहरूको तपस्यास्थल हो। धुम्बा ताल प्राकृतिक हिसाबले जति सुन्दर छ, त्यति नै यसको धार्मिक महत्त्व पनि छ।

बौद्धमार्गीले तालको पानीलाई भगवान् गौतम बुद्धलाई चढाउने जलका रूपमा लिन्छन्। तालनजिकै रहेको ऐतिहासिक कुछुप तेरेङ्गा गुम्बामा यही तालको पानी चढाउने गरिन्छ। बौद्ध धर्मावलम्बी तालछेउमा आई ध्यान र पूजाआजासमेत गर्छन्। ताल संरक्षण र व्यवस्थापनको काम त्यही गुम्बाले गर्दै आएको छ।

तालमा नागराज देउताको बास रहेको मानिन्छ। पारिवारिक सुख, शान्ति मिल्ने र मनोकाङ्क्षा पूरा हुने जनविश्वास छ। “धुम्बा ताल हाम्रो पवित्रस्थल हो,” गुम्बाका लामा काजी थकालीले भने, “पछिल्लो समय यो पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास भएको छ।”

तालमा विभिन्न प्रजातिका माछा छाडिएको भए पनि मार्न प्रतिबन्ध छ। तालमा नुहाउन, पौडी खेल्न, डुङ्गा चलाउन र छेउछाउमा वस्तुभाउ चराउन पाइँदैन। “धार्मिक आस्था जोडिएका कारणले धुम्बा तालको विशेषता फरक छ,” स्थानीयबासी कुलबहादुर थकालीले भने, “यो तालमा लेउ पनि लाग्दैन।”

तालको सरसफाइ, व्यवस्थापन र माछाको हेरचाहका लागि कर्मचारी खटाइएको छ। ताल घुम्ने विदेशी पर्यटकले रु. २० र आन्तरिक पर्यटकले रु. १० शुल्क तिर्छन्। त्यहाँ पुग्ने पर्यटकले किनारमा उभिएर, बसेर तस्बिर लिन्छन्। ताललाई पैदलै फन्को मार्छन्।

आसपासको प्राकृतिक सौन्दर्यबाटपनि पर्यटक मोहित हुन्छन्। तालको पूर्वमा थोरङ्ला र निलगिरि, पश्चिममा मानामाथि, दक्षिणमा धवलागिरि र टुकुचे हिमाल देखिन्छ। उत्तरपट्टि पर्यटकीय ठिनी गाउँ पर्छ। पर्यटकलाई लक्षित गरेर बगैँचा, विश्रामस्थल, खाजाघरको व्यवस्था गरिएको छ।

ताल १ सय ३० मिटर चौडा, १ सय ६० मिटर लामो र १० मिटर गहिरो छ। समुद्री सतहदेखि २ हजार ९ सय मिटरको उचाइमा अवस्थित ताललाई ‘मुस्ताङको लुकेको हीरा’ भनेर समेत चिनिन्छ। मुटु आकारको देखिने भएकाले युवायुवतीबीच ‘हर्ट–सेप लेक’ का रूपमा पनि परिचित छ।

मुस्ताङ सदरमुकाम जोमसोम बजारदेखि पैदल १ घन्टामा धुम्बा ताल पुग्न सकिन्छ। जिप, मोटरसाइकलबाट पनि सजिलै पुग्न सकिन्छ। धुम्बा तालबाट फर्किंदा पर्यटकीय गाउँ ठिनी हुँदै जोमसोम आउन पनि सकिन्छ। पछिल्लो समय पर्यटकको आउजाउ बढेपछि पूर्वाधार निर्माणमा स्थानीयबासीले चासो बढाएका छन्।

घरपझोङ गाउँपालिकाले पनि तालमा लगानी थपेको छ। धुम्बा तालको संरक्षण र विकासका लागि गुरुयोजना निर्माणको काम भइरहेको गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष शर्मिला गुरुङले बताइन्। “धुम्बा ताल मुस्ताङको पहिचान हो,” उनले भनिन्, “यसलाई धार्मिक एवं पर्यटकीय गन्तव्यस्थलका रूपमा विकास गर्न जरुरी छ।” प्राकृतिक छटाले भरिएको हुँदा चलचित्र छायाङ्कनस्थलका रूपमा समेत ताल चिनिन थालेको छ।

केही वर्षअघि नेपाली चलचित्र ‘जेरी’मा धुम्बा तालको दृश्य समेटिएपछि तालले प्रचार पाएको थियो। गएको जाडोयाममा ताल जमेपछि धुम्बा तालले थप चर्चा कमायो। विसं २०७२ को भूकम्पपछि तालको पानी सुक्दै गए पनि अहिले भने ताल पूर्ववत् अवस्थामा फर्केको छ। रमणीय भूबनोटमा अवस्थित धुम्बा ताललाई स्थानीयबासीले प्रकृतिको वरदान मान्छन्। (रासस)

लोकप्रिय

पर्वतमा बम विष्फोट, दुईकाे अवस्था गम्भीर

पर्वतमा बम विष्फोट, दुईकाे अवस्था गम्भीर

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार १०:४२

कर्मचारी-भूमाफियाको मिलेमतोमा मैतीदेवी मन्दिर बेचियो

कर्मचारी-भूमाफियाको मिलेमतोमा मैतीदेवी मन्दिर बेचियो

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार ०६:३०

पर्साको उत्तरी भेग झब्रहामा प्रहरीको छापा

पर्साको उत्तरी भेग झब्रहामा प्रहरीको छापा

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार २०:०९

कञ्चनपुरमा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक मेला हुँदै

कञ्चनपुरमा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय शैक्षिक मेला हुँदै

२०७६, ५ जेष्ठ आईतवार १९:१८

छेला औद्योगीक क्षेत्रको काम तत्काल सुरु हुने

छेला औद्योगीक क्षेत्रको काम तत्काल सुरु हुने

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार २०:२०

राजनीतिमा मौलाउँदो अमर्यादित चरित्र

राजनीतिमा मौलाउँदो अमर्यादित चरित्र

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार २०:००

कृष्ण र सिर्जुको स्वरमा ‘रेलिमै’ (भिडियोसहित)

कृष्ण र सिर्जुको स्वरमा ‘रेलिमै’ (भिडियोसहित)

२०७६, ५ जेष्ठ आईतवार ०६:५४

‘नेपाल–भारतका सुरक्षा निकायबीच राम्रो समन्वय छ’

‘नेपाल–भारतका सुरक्षा निकायबीच राम्रो समन्वय छ’

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार ०९:५९

जनता माविलाई रुंगटाको ५ लाख सहयोग

जनता माविलाई रुंगटाको ५ लाख सहयोग

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार १९:४८

‘अपहरणमा परेँ’ भन्दै आफ्नै बाबुसँग पैसा माग्ने पक्राउ

‘अपहरणमा परेँ’ भन्दै आफ्नै बाबुसँग पैसा माग्ने पक्राउ

२०७६, ५ जेष्ठ आईतवार १७:३२

गण्डकीका १ सय १० पर्यटकीय गन्तव्य सार्वजनिक

गण्डकीका १ सय १० पर्यटकीय गन्तव्य सार्वजनिक

२०७६, ५ जेष्ठ आईतवार १४:४३

पाँचथरमा २ परिवारका ९ जनाको बीभत्स हत्या

पाँचथरमा २ परिवारका ९ जनाको बीभत्स हत्या

२०७६, ७ जेष्ठ मंगलवार ०८:३६

कप्तानबिना प्रदेश २ को क्रिकेट टोली घोषणा

कप्तानबिना प्रदेश २ को क्रिकेट टोली घोषणा

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार २०:०१

तिलोत्तमामा पुनः नापी शुरू

तिलोत्तमामा पुनः नापी शुरू

२०७६, ६ जेष्ठ सोमबार १८:५६

आर्थिक कूटनीतिको मस्यौदा तयार

आर्थिक कूटनीतिको मस्यौदा तयार

२०७६, ७ जेष्ठ मंगलवार ०७:५४