सरकारले संसदीय मर्यादा र प्रजातान्त्रिक मूल्य मान्यताविपरीत जबरजस्ती चिकित्सा शिक्षा विधेयक संसदको बहुमतबाट पारित भएको घोषणा गरेको छ। प्रस्टै छ, संसदभित्र सत्तारूढ दल नेकपाको प्रचण्ड बहुमत छ। यसको अर्थ यो पनि हो कि आगामी दिनमा सरकारबाट प्रस्तुत हुने सबैखाले विधेयक स्वतः पारित हुनसक्छन्। तर, बहुदलीय लोकतान्त्रिक संसदीय प्रणालीको मर्म र आशय त्यो होइन।

संसदमा प्रतिपक्ष हुन्छ र त्यसको भावना पनि विधान निर्माण प्रक्रियामा समाहित हुन्छ भनेर नै यस्तो राज्य प्रणालीमा प्रतिपक्ष एउटा अभिन्न अङ्गका रूपमा रहने परम्परा र अभ्यास स्थापित भएको हो। अहिले यो चिकित्सा शिक्षा विधेयक पारित गराएको शैलीले वर्तमान कम्युनिस्ट बहुमतको सरकार प्राविधिक बहुमत देखाएर लोकतन्त्रको हुर्मत लिन उद्यत देखिएको छ। नेपालकै इतिहासलाई फर्केर हेर्ने हो भने पनि २०१५ साल पछिको संसदमा नेपाली कांग्रेसको दुईतिहाइ बहुमत हुँदा पनि प्रमुख प्रतिपक्षको भावनालाई सभामुखले संसदीय मूल्य र मान्यता अनुरूप पूर्ण कदर गरेको तथा त्यसलाई त्यतिबेलाको प्रतिपक्षले प्रशंसासमेत गरेको दृष्टान्त छ। निर्बल प्रतिपक्ष भएका कारणले संसदमा प्रतिपक्षको आवाज बुलन्द नहुने देखेर तत्कालीन प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाले संसद बाहिरको एउटा बामपन्थी पत्रिकालाई आर्थिक सहयोग गरेर रचनात्मक आलोचना गर्न लगाएको कुरा कोइरालाद्वारा नै लिखित आत्मवृत्तान्तमा उल्लेख छ। त्यसका साक्षी वरिष्ठ पत्रकार स्वयम् मदनमणि दीक्षित हाम्रासामु छन्।

भारतमा महात्मा गान्धीले गरेको ‘नमक आन्दोलन’ बेलायती उपनिवेशवादले भारतीय जनतालाई नुनमात्र खान देओस् भन्ने मागमा सीमित थिएन, त्यसको उच्चतम अभिलाषा बेलायती साम्राज्यवादलाई नै भारतबाट हटाउनु थियो। डा. केसीको चिकित्सा शिक्षा विधेयकको विरोध त्यस्तै लाक्षणिक ओझ बोकेको समग्र सुशासनको अभाव रहेको राज्य प्रणालीलाई सुधार गर्ने लक्ष्य केन्द्रित अभियान हो।

२०४८ सालको संसदमा तत्कालीन सभामुख दमननाथ ढुङ्गानाले सर्वशक्तिमान प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला र आफ्नो मातृ पार्टी नेपाली कांग्रेससँगको सम्बन्ध नै लगभग अन्त्य हुने हदसम्म गएर संसदीय अभ्यास सिक्दै गरेको प्रतिपक्षी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी ‘माले’लाई समेत विधायन प्रक्रियामा सँगै लिएर हिँड्ने लचकता देखाएका थिए। अहिलेको सत्तारूढ दलको व्यवहारले यो इतिहासलाई समेत कलङ्कित बनाएको छ।

त्योभन्दा महत्त्वपूर्ण अर्को कुरा के हो भने वर्तमान नेपालका निष्ठाका पर्यायझैँ बनिसकेका डा. गोविन्द केसी आमरण अनशनमा छन्, यही चिकित्सा शिक्षा विधेयकको विरोधमा। सत्याग्रहको राजनीति के हो भने, सत्याग्रहीले उठाएका माग हठधर्मी हुँदै हुँदैनन् भन्ने होइन, उसको बल ती मागको औचित्यभन्दा धेरै अग्लो नैतिक चरित्र सुधारको लक्ष्यतर्फ उन्मुख रहन्छ। उदाहरणका लागि भारतमा महात्मा गान्धीले गरेको ‘नमक आन्दोलन’ बेलायती उपनिवेशवादले भारतीय जनतालाई नुनमात्र खान देओस् भन्ने मागमा सीमित थिएन, त्यसको उच्चतम अभिलाषा बेलायती साम्राज्यवादलाई नै भारतबाट हटाउनु थियो। डा. केसीको चिकित्सा शिक्षा विधेयकको विरोध त्यस्तै लाक्षणिक ओझ बोकेको समग्र सुशासनको अभाव रहेको राज्य प्रणालीलाई सुधार गर्ने लक्ष्य केन्द्रित अभियान हो।

अहिले सरकारले यी सत्याग्रहीसँग वार्तासमेत नगरेर उनीसँग विगतमा गरिएका लिखित सम्झौताहरूको खुलेआम अवहेलना गर्ने जुन धृष्टता देखाएको छ, त्यो सबै प्रकारका राजनीतिक कसीमा सर्वथा निन्दनीय हो। त्योभन्दा जोखिमपूर्ण र अधिनायकवादी सरकारी चिन्तन ‘केसी मरे मरून्’ भन्ने सोचले ग्रसित देखिन्छ। यसले डा. केसी, सरकार र मुलुक सबैलाई असीमित अप्ठेरोतर्फ धकेलेको छ। डा. केसीलाई कुनै सम्झौतामा आउनसक्ने ठाउँसमेत नराखेर भित्तामा पुर्याउँदै उनको जीवनालाई सबै दृष्टिले जोखिमतर्फ धकेलेको छ। त्यसको परिणाम सरकारले त झेल्नुपर्ने नै छ, मुलुकले पनि फेरि एकपटक दुःख पाउने सङ्केतहरू प्रस्ट देखिएका छन्। यो संवेदनशीलतालाई सरकारले जति छिटो बुझ्यो, त्यति नै उसका लागि पनि हितकर हुनेछ।

लोकप्रिय

‘भुइँमान्छेले देख्ने सपना नै कविले देख्ने सपना हो’

‘भुइँमान्छेले देख्ने सपना नै कविले देख्ने सपना हो’

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०७:५३

‘आक्रोदो’बाट शुरु भएको अभिनय यात्रा, अब फिल्म निर्देशनतर्फ

‘आक्रोदो’बाट शुरु भएको अभिनय यात्रा, अब फिल्म निर्देशनतर्फ

२०७६, ७ बैशाख शनिबार २०:३२

राष्ट्रिय फोटोपत्रकार अवार्ड बैशाख १३ गते

राष्ट्रिय फोटोपत्रकार अवार्ड बैशाख १३ गते

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०७:२९

साक्षरता अभियान: ५ अर्ब सकियो, अवस्था फेरिएन

साक्षरता अभियान: ५ अर्ब सकियो, अवस्था फेरिएन

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०७:१५

वैशाख ९ गते पार्टी एकताको टुँगो लाग्छ : नेता रायमाझी

वैशाख ९ गते पार्टी एकताको टुँगो लाग्छ : नेता रायमाझी

२०७६, ७ बैशाख शनिबार १८:५७

बखरी लक्ष्मीनारायण मन्दिरको प्राणप्रतिष्ठा सम्पन्न

बखरी लक्ष्मीनारायण मन्दिरको प्राणप्रतिष्ठा सम्पन्न

२०७६, ८ बैशाख आईतवार १८:२५

गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालाको शिलान्यास भदौमा गर्ने तयारी

गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालाको शिलान्यास भदौमा गर्ने तयारी

२०७६, ८ बैशाख आईतवार १५:५२

नागरिकता प्रावधान खुकुलो बनाउनु देशलाई धोका: सुनिता बराल

नागरिकता प्रावधान खुकुलो बनाउनु देशलाई धोका: सुनिता बराल

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०८:३८

श्रीलंकाकाे विस्फोटबाट भाग्यले बाँचे यी नेपाली

श्रीलंकाकाे विस्फोटबाट भाग्यले बाँचे यी नेपाली

२०७६, ८ बैशाख आईतवार १५:५९

नेकपाको पोलिटब्यूरो १ सय ५० सदस्यीय बन्ने

नेकपाको पोलिटब्यूरो १ सय ५० सदस्यीय बन्ने

२०७६, ८ बैशाख आईतवार १३:१४

एनआरएनए नर्थ क्यारोलिनाको अध्यक्षमा पहाडीको उम्मेदवारी

एनआरएनए नर्थ क्यारोलिनाको अध्यक्षमा पहाडीको उम्मेदवारी

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०९:२०

घाटमा पुर्‍याइएको शव प्रहरीद्वारा नियन्त्रण

घाटमा पुर्‍याइएको शव प्रहरीद्वारा नियन्त्रण

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०७:४९

‘झुमा झुमा’मा प्रमोद खरेलसँगै प्रिज्मा, प्रिन्सी र पल (भिडियोसहित)

‘झुमा झुमा’मा प्रमोद खरेलसँगै प्रिज्मा, प्रिन्सी र पल (भिडियोसहित)

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०७:२१

२४ वटा सरकारले नदेखेको बालुवाटारको जग्गा हिनामिना

२४ वटा सरकारले नदेखेको बालुवाटारको जग्गा हिनामिना

२०७६, ७ बैशाख शनिबार ०६:५९

पृथ्वी एउटा खेतबारी भएको भए…

पृथ्वी एउटा खेतबारी भएको भए…

२०७६, ७ बैशाख शनिबार १२:०४